{"id":6487,"date":"2021-05-20T11:33:48","date_gmt":"2021-05-20T09:33:48","guid":{"rendered":"https:\/\/dnipola.kpodr.pl\/?p=6487"},"modified":"2021-05-20T11:37:46","modified_gmt":"2021-05-20T09:37:46","slug":"deszcz-w-maju-na-dworze-bedzie-obfitosc-na-jesien-w-komorze","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dnipola.kpodr.pl\/?p=6487","title":{"rendered":"\u201dDeszcz w maju na dworze b\u0119dzie obfito\u015b\u0107 na jesie\u0144 w komorze\u201d"},"content":{"rendered":"

Bardzo wysokie temperatury i s\u0142o\u0144ce w pierwszych dniach drugiej dekady maja zmobilizowa\u0142y wreszcie do kwitnienia rzepak \u2013 w tym jak\u017ce specyficznym roku, po bardzo zimnej wio\u015bnie \u017c\u00f3\u0142te \u0142any na Kujawach pojawi\u0142y si\u0119 dopiero dwa tygodnie p\u00f3\u017aniej od tradycyjnego terminu przypadaj\u0105cego w \u015bwi\u0119ta majowe. Rzepak obecnie, zale\u017cnie od miejsca prezentuje r\u00f3\u017cne stopnie zaawansowania fazy kwitnienia (BBCH 60-64) z dominacj\u0105 kwitnienia gron p\u0119d\u00f3w g\u0142\u00f3wnych. W zwi\u0105zku z powy\u017cszym ro\u015bliny spowalniaj\u0105 ju\u017c wzrost elongacyjny \u0142odyg a grona p\u0105k\u00f3w kolejnych rozga\u0142\u0119zie\u0144 bocznych szybko osi\u0105gaj\u0105 faz\u0119 kwitnienia. Wprawdzie najwi\u0119cej \u0142uszczyn zawieraj\u0105cych najgrubsze nasiona wytworzy p\u0119d g\u0142\u00f3wny to jednak na wielko\u015b\u0107 plonu wp\u0142yw ma r\u00f3wnie\u017c intensywno\u015b\u0107 rozga\u0142\u0119ziania si\u0119 rzepaku. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce plon nasion \u201dprogramowany\u201d by\u0142 przez ro\u015bliny ju\u017c jesieni\u0105 m.in. poprzez generowan\u0105 w tym okresie liczebno\u015b\u0107 bocznych rozga\u0142\u0119zie\u0144 rzepaku. To od po\u0142owy pa\u017adziernika ro\u015bliny u nasady li\u015bci rozetowych tworzy\u0142y ich zawi\u0105zki \u2013 p\u00f3\u017any siew rzepaku, niedob\u00f3r sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych lub ich niezbilansowanie ogranicza liczb\u0119 li\u015bci, co przek\u0142ada si\u0119 na ograniczenie rozga\u0142\u0119ziania wiosn\u0105. Ka\u017cdy z p\u0119d\u00f3w bocznych mo\u017ce wy\u017cywi\u0107 od 20 do 40 \u0142uszczyn \u2013 przy optymalnej liczbie p\u0119d\u00f3w bocznych rzepaku (8 do 12 szt. na ro\u015blinie) i obsadzie ro\u015blin na poziomie 40- 50 szt\u2219m-2 <\/sup>daje to ok. 400 do 500 p\u0119d\u00f3w\u2219m-2<\/sup>. Obecnie nale\u017cy zwraca\u0107 baczn\u0105 uwag\u0119 na stan fitosanitarny plantacji rzepaku. W fazie kwitnienia, a zw\u0142aszcza w czasie opadania pierwszych p\u0142atk\u00f3w okwiatu jest ona nara\u017cona na infekcje patogen\u00f3w (zgnilizna twardzikowa, czer\u0144 krzy\u017cowych, szara ple\u015b\u0144), kt\u00f3rej sprzyja ciep\u0142a i wilgotna pogoda. W p\u0105kach, na p\u0119dach bocznych mog\u0105 jeszcze \u017cerowa\u0107 s\u0142odyszek i chowacz czteroz\u0119bny, a na p\u0119dzie g\u0142\u00f3wnym zaczn\u0105 pojawia\u0107 si\u0119 szkodniki \u0142uszczynowe (chowacz podobnik czy pryszczarek kapustnik).<\/b><\/p>\n

Uderzenie gor\u0105ca sprowokowa\u0142o w ko\u0144cu do wschod\u00f3w, d\u0142ugo pozostaj\u0105c\u0105 w tym roku w glebie, kukurydz\u0119. Na niekt\u00f3rych stanowiskach sytuacja pod tym wzgl\u0119dem by\u0142a alarmuj\u0105ca i wymaga\u0142a zastosowania wa\u0142\u00f3w kolczastych lub odwr\u00f3conych \u201dna plecy\u201d bron. Celem tych dzia\u0142a\u0144 by\u0142a konieczno\u015b\u0107 zniszczenia skorupy glebowej, kt\u00f3ra po kwietniowych deszczach utrudnia\u0142a wschody kukurydzy. Kukurydza bardzo szybko wesz\u0142a w faz\u0119 rozwoju li\u015bci i obecnie, zale\u017cnie od rejonu, wytworzy\u0142a ich ju\u017c od 1. do 3. sztuk (BBCH 10-13). Wolny wzrost pocz\u0105tkowy ro\u015blin, ma\u0142a ich obsada i szeroka rozstawa rz\u0119d\u00f3w oraz pionowy wzrost i nierozga\u0142\u0119ziony pokr\u00f3j, powoduj\u0105, \u017ce kukurydza d\u0142ugo nie zakrywa mi\u0119dzyrz\u0119dzia i jest bardzo podatna na zachwaszczenie. W tym roku jej konkurencyjno\u015b\u0107 w odniesieniu do chwast\u00f3w w pocz\u0105tkowym okresie wzrostu ograniczy\u0142y dodatkowo op\u00f3\u017anione wschody. Zastosowanie herbicyd\u00f3w kr\u00f3tko po wschodach kukurydzy umo\u017cliwi wczesn\u0105 regulacj\u0119 zachwaszczenia. Pozwali to na efektywniejsze od\u017cywienie kukurydzy i pobieranie przez ni\u0105 wody dzi\u0119ki dobrze rozwijaj\u0105cemu si\u0119 systemowi korzeniowemu. oraz ograniczy mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyst\u0105pienia w p\u00f3\u017aniejszych fazach rozwojowych efektu switch point<\/em> – ro\u015blina konkuruj\u0105c przez d\u0142ugi czas z chwastami, nadmiernie wyrasta, wytwarza s\u0142abszy system korzeniowy, jest gorzej od\u017cywiona i w konsekwencji obni\u017ca potencja\u0142 plonowania. Do momentu zakrycia mi\u0119dzyrz\u0119dzi mo\u017cna w kukurydzy realizowa\u0107 zabiegi piel\u0119gnacyjne, kt\u00f3rych celem jest utrzymanie w\u0142a\u015bciwej struktury gleby, mechaniczne niszczenie chwast\u00f3w, ochrona ro\u015blin przed chorobami i szkodnikami, ewentualne nawo\u017cenie pog\u0142\u00f3wne i dokarmianie w tym cynkiem. Gospodarstwa dysponuj\u0105ce samobie\u017cnymi, wysokopok\u0142adowymi opryskiwaczami b\u0119d\u0105 mog\u0142y wyd\u0142u\u017ca\u0107 okres dokarmiania ro\u015blin do p\u00f3\u017anych faz wzrostowo-rozwojowych.<\/p>\n

Bardzo du\u017ce r\u00f3\u017cnice w zaawansowaniu proces\u00f3w wzrostowo-rozwojowych obserwuje si\u0119 u zb\u00f3\u017c ozimych. Ich formy wczesne tj j\u0119czmie\u0144 ale i \u017cyto na niekt\u00f3rych stanowiskach potwierdzi\u0142y star\u0105 rolnicz\u0105 prawd\u0119, \u017ce \u201d\u015awi\u0119ta Zofija k\u0142osy rozwija<\/em>\u201d i na ok. 15. maja rozpocz\u0119\u0142y k\u0142oszenie. Z kolei pszenice ozime, zale\u017cnie od terminu siewu, stanowiska i odmiany, dopiero co wytworzy\u0142y trzecie kolanko (BBCH 33-34) lub znajduj\u0105 si\u0119 w ju\u017c w pe\u0142ni (BBCH 35-37), a niekt\u00f3re nawet pod koniec fazy strzelania w \u017ad\u017ab\u0142o (BBCH 37-39). Koniec fazy strzelania w \u017ad\u017ab\u0142o (BBCH 37-39) to mo\u017cliwy czas na ewentualne, uzupe\u0142niaj\u0105ce zastosowanie regulatora wzrostu, co wzmocni ostanie mi\u0119dzyw\u0119\u017ale (dok\u0142osie) i mo\u017ce ograniczy\u0107 jego \u0142amliwo\u015b\u0107 a w efekcie \u201dopadanie\u201d przed zbiorem ci\u0119\u017ckich k\u0142os\u00f3w. To r\u00f3wnie\u017c czas mo\u017cliwego zabiegu T2<\/sub> chroni\u0105cego g\u00f3rne li\u015bcie przed patogenami. W trakcie strzelania w \u017ad\u017ab\u0142o wraz ze wzrostem \u017ad\u017abe\u0142 nast\u0119puje wzrost li\u015bci, kt\u00f3rych liczba odpowiada liczbie mi\u0119dzyw\u0119\u017ali (4-6). Z ko\u0144cem strzelania w \u017ad\u017ab\u0142o rozwija si\u0119 ostatni, najd\u0142u\u017cej \u017cywotny li\u015b\u0107 (wyrastaj\u0105cy z w\u0119z\u0142a pod dok\u0142osiem) zwany flagowym. To on, zw\u0142aszcza u pszenic, zaopatruje w najwi\u0119kszym stopniu tworz\u0105ce si\u0119 ziarniaki w produkty fotosyntezy przez co decyduje o plonie ziarna i jego jako\u015bci. O \u017cywotno\u015bci i aktywno\u015bci fizjologicznej li\u015bcia flagowego decyduj\u0105 przede wszystkim zdrowotno\u015b\u0107 oraz dobre od\u017cywienie, w tym azotem, kt\u00f3rego dost\u0119pno\u015b\u0107 powinna zapewni\u0107 zastosowana wcze\u015bniej druga dawka tego sk\u0142adnika.<\/p>\n

Zbo\u017ca jare, po uderzeniu ciep\u0142a i przy dostatku wilgoci, wesz\u0142y na og\u00f3\u0142 w faz\u0119 krzewienia wykazuj\u0105 r\u00f3\u017cny stopie\u0144 jej zaawansowanie (BBCH 21-27) \u2013 wskazuje na to wyrastanie kolejnych p\u0119d\u00f3w bocznych z w\u0119z\u0142a krzewienia. Faza krzewienia to okres kszta\u0142towania si\u0119 potencjalnego plonu. Decydowa\u0107 o tym b\u0119dzie stopie\u0144 rozkrzewienia i wynikaj\u0105ca z niego obsada p\u0119d\u00f3w k\u0142osono\u015bnych oraz r\u00f3\u017cnicowane od pe\u0142ni krzewienia liczba p\u0142odnych k\u0142os\u00f3w a tak\u017ce ilo\u015b\u0107 k\u0142osk\u00f3w w k\u0142osie. Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce j\u0119czmie\u0144 jary, inaczej jak pozosta\u0142e zbo\u017ca jare, reaguje na drug\u0105 dawk\u0119 N (40-60% ca\u0142o\u015bci N) zastosowan\u0105 jeszcze w fazie krzewienia (BBCH 25-29). Nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c bacznie obserwowa\u0107 stan fitosanitarny zbo\u017ca jarych – od fazy 1-3 li\u015bci a\u017c do fazy li\u015bcia flagowego trwa okres mo\u017cliwego zwalczania w nich chwast\u00f3w, a krzewienie i strzelanie w \u017ad\u017ab\u0142o to czas ochrony przed patogenami w zabiegu T1<\/sub> (BBCH 25-32).<\/p>\n

dr hab. in\u017c. Karol Kotwica, <\/strong>prof. UTP \/mat. fotograficzne \u2013 w\u0142asne\/<\/em><\/p>\n<\/div>