{"id":6534,"date":"2021-05-24T13:43:34","date_gmt":"2021-05-24T11:43:34","guid":{"rendered":"https:\/\/dnipola.kpodr.pl\/?p=6534"},"modified":"2021-05-24T13:43:34","modified_gmt":"2021-05-24T11:43:34","slug":"na-polach-coraz-wiecej-groznych-chorob","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dnipola.kpodr.pl\/?p=6534","title":{"rendered":"Na polach coraz wi\u0119cej gro\u017anych chor\u00f3b"},"content":{"rendered":"

Na polach zrobi\u0142o si\u0119 kolorowo, wszak\u017ce jest ju\u017c 21. maja. Mamy sporo \u017c\u00f3\u0142tej barwy, co oznacza, \u017ce rzepak ozimy jest w pe\u0142ni kwitnienia, i pierwsze p\u0142atki kwiatowe zaczynaj\u0105 ju\u017c opada\u0107 (fot. 1). Cze\u015b\u0107 z nich zatrzyma\u0142a si\u0119 w rozwidleniach p\u0119d\u00f3w, samych p\u0119dach lub na li\u015bciach. Po kilkudniowych opadach deszczu zacz\u0119\u0142y si\u0119 one rozk\u0142ada\u0107, staj\u0105c si\u0119 dobr\u0105 po\u017cywk\u0105 dla grzyb\u00f3w, zw\u0142aszcza dla Sclerotinia sclerotiorum<\/em>, powoduj\u0105cego bardzo gro\u017an\u0105 chorob\u0119, jaka jest zgnilizna twardzikowa, kt\u00f3rej objawy zapewne ju\u017c wkr\u00f3tce b\u0119dziemy mogli ogl\u0105da\u0107 w miejscach gdzie p\u0142atki kwiatowe opad\u0142y. Wprawdzie jeszcze nie widzimy \u017cadnych objaw\u00f3w chorobowych, ale to bardzo dobry moment by wykona\u0107 zabieg fungicydowy w rzepaku. Okres opadania p\u0142atk\u00f3w kwiatowych, to najlepszy moment na wykonanie zabiegu przeciwko zgnili\u017anie twardzikowej, zw\u0142aszcza gdy mamy opady deszczu. Tylko pami\u0119tajmy o pszczo\u0142ach i nie wykonujmy tego zabiegu w czasie ich oblotu. Dlatego z zabiegiem zaczekajmy do wieczora, by pszczo\u0142y zd\u0105\u017cy\u0142y wr\u00f3ci\u0107 do ula. Wykonuj\u0105c zabiegi fungicydowe w okresie kwitnienia rzepaku nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c pami\u0119ta\u0107 o szarej ple\u015bni (Botrytis cinerea<\/em>) i czerni krzy\u017cowych (Alternaria<\/em> spp.), tak\u017ce gro\u017anych chorobach, zw\u0142aszcza gdy wyst\u0105pi\u0105 na \u0142uszczynach.<\/p>\n

Na kolekcji \u201eOgr\u00f3d chor\u00f3b ro\u015blin\u201d \u017cyto i j\u0119czmie\u0144 ozimy wreszcie si\u0119 k\u0142osz\u0105 (fot. 2). To r\u00f3wnie\u017c moment intensywnego rozwoju chor\u00f3b na li\u015bciach zb\u00f3\u017c ozimych.<\/p>\n

Na j\u0119czmieniu ozimym widzimy ca\u0142y komplet najgro\u017aniejszych chor\u00f3b. Na li\u015bciach wyst\u0119puje sporo objaw\u00f3w rdzy j\u0119czmienia (<\/span>Puccinia hordei<\/em>). Mamy tutaj du\u017co pomara\u0144czowych, ma\u0142ych uredini\u00f3w, st\u0105d te\u017c rdza ta nazywana jest cz\u0119sto rdz\u0105 kar\u0142ow\u0105 (fot.3). Na li\u015bciach i pochwach li\u015bciowych widoczne s\u0105 r\u00f3wnie\u017c mniejsze brunatne plamy, w miejscu kt\u00f3rych wyrasta bia\u0142o-szara grzybnia (fot. 3). S\u0105 to objawy m\u0105czniaka prawdziwego zb\u00f3\u017c i traw (<\/span>Blumeria graminis<\/em>), kt\u00f3rego objawy na j\u0119czmieniu r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 znacznie od objaw\u00f3w tej choroby na innych zbo\u017cach. Widoczne s\u0105 r\u00f3wnie\u017c wyra\u017ane objawy plamisto\u015bci siatkowej li\u015bci j\u0119czmienia (<\/span>Pyrenophora teres<\/em>), z charakterystyczn\u0105 siateczk\u0105 (fot. 4). Mamy r\u00f3wnie\u017c sporo objaw\u00f3w rynchosporiozy zb\u00f3\u017c (<\/span>Rhynchosporium secalis<\/em>) w postaci du\u017cych plam z wyra\u017an\u0105 brunatn\u0105 obw\u00f3dk\u0105 (fot. 5). Wyst\u0119powanie wszystkich najgro\u017aniejszych chor\u00f3b na j\u0119czmienia wskazuje wyra\u017anie na konieczno\u015b\u0107 wykonania jak najszybciej zabiegu fungicydowego T2. Mamy faz\u0119 k\u0142oszenia, a pocz\u0105tek k\u0142oszenia (wypuszczania o\u015bci), to najlepszy moment na wykonanie tego zabiegu, gdy\u017c w\u00f3wczas uzyskujemy najwy\u017csz\u0105 skuteczno\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

Na \u017cycie obserwujemy du\u017co objaw\u00f3w rynchosporiozy zb\u00f3\u017c (R. secalis<\/em>). Przy czym, w odr\u00f3\u017cnieniu od j\u0119czmienia, nie mamy tutaj wyra\u017anej obw\u00f3dki (fot 6). W \u017cycie najlepszym terminem na wykonanie zabiegu fungicydowego T2 jest pe\u0142nia k\u0142oszenia do momentu kr\u00f3tko przed kwitnieniem, lub wykonujemy go wcze\u015bniej je\u017celi pojawi\u0105 si\u0119 pierwsze objawy rdzy brunatnej.<\/p>\n

Na pszen\u017cycie pojawi\u0142o si\u0119 du\u017co objaw\u00f3w rdzy \u017c\u00f3\u0142tej (Puccinia striiformis<\/em>) (fot. 7), kt\u00f3rej jeszcze kilka dni temu nie by\u0142o. Jest to bardzo gro\u017ana choroba, mog\u0105ca zniszczy\u0107 plantacj\u0119 w ci\u0105gu dw\u00f3ch tygodni. Ponadto mamy na nim sporo objaw\u00f3w m\u0105czniaka prawdziwego zb\u00f3\u017c i traw, w postaci bia\u0142ej grzybni B. grminis<\/em> na li\u015bciach i pochwach li\u015bciowych pszen\u017cyta (fot. 8). Stwierdzone wyst\u0119powanie objaw\u00f3w rdzy \u017c\u00f3\u0142tej wskazuje na to by jak najszybciej wykona\u0107 zabieg fungicydowy. Je\u015bli na swoich plantacjach nie obserwujemy objaw\u00f3w rdzy \u017c\u00f3\u0142tej lub m\u0105czniaka prawdziwego w\u00f3wczas zabieg fungicydowy T2 najlepiej wykona\u0107 od momentu gdy k\u0142osy b\u0119d\u0105 ju\u017c wykszta\u0142cone, do pocz\u0105tku kwitnienia.<\/p>\n

Na pszenicy obserwujemy g\u0142\u00f3wnie septorioz\u0119 paskowan\u0105 (Zymoseptoria tritici<\/em>). Widzimy tutaj nekrozy z charakterystycznymi czarnymi piknidiami (fot. 9). Na ro\u015blinach tych widoczna jest r\u00f3wnie\u017c bia\u0142a grzybnia B. graminis<\/em>, co \u015bwiadczy \u017ce m\u0105czniak prawdziwy nadal jest gro\u017any. Uwzgl\u0119dniaj\u0105c obecne warunki pogodowe i obserwowan\u0105 presj\u0119 chor\u00f3b, w ochronie pszenicy ozimej warto rozwa\u017cy\u0107 wykonanie jeszcze dw\u00f3ch zabieg\u00f3w fungicydowych. O ile presja chor\u00f3b nie jest zbyt wielka, to pierwszy z planowanych zabieg\u00f3w fungicydowych, czyli zabieg T2, nazywany r\u00f3wnie\u017c zabiegiem na li\u015b\u0107 flagowy, najlepiej wykona\u0107 gdy li\u015b\u0107 flagowy b\u0119dzie wykszta\u0142cony, a kolejny zabieg, tj. zabieg T3, nale\u017cy wykona\u0107 w fazie kwitnienia pszenicy.<\/p>\n

Podejmuj\u0105c decyzj\u0119 dotycz\u0105c\u0105 terminu wykonania zabiegu fungicydowe warto kierowa\u0107 si\u0119 presj\u0105 patogen\u00f3w. Pami\u0119tajmy, \u017ce zabieg T2 jest bardzo wa\u017cny gdy\u017c ma chroni\u0107 trzy g\u00f3rne li\u015bcie, kt\u00f3re to w g\u0142\u00f3wniej mierze odpowiadaj\u0105 za wysoko\u015b\u0107 plonu. W obecne sytuacji, gdy cz\u0119\u015b\u0107 ro\u015blin zb\u00f3\u017c ozimych jest ju\u017c w znacznym stopniu zainfekowana, a pozosta\u0142y okres wegetacji jest jeszcze stosunkowo d\u0142ugi, i b\u0119d\u0105 nast\u0119powa\u0142y kolejne infekcje, musimy pomy\u015ble\u0107 o wyborze jak najlepszego fungicydu, skupiaj\u0105c si\u0119 na chorobach wyst\u0119puj\u0105cych na li\u015bciach. Taki fungicyd powinien cechowa\u0107 si\u0119 du\u017c\u0105 skuteczno\u015bci\u0105 interwencyjn\u0105, ale te\u017c o jak najlepszym zapobiegawczym dzia\u0142aniu. Powinien mie\u0107 szerokie spektrum dzia\u0142ania, co zapewni skuteczn\u0105 ochron\u0119 przed wszystkimi najwa\u017cniejszymi chorobami li\u015bci zb\u00f3\u017c. W obecnych warunkach, kiedy cz\u0119sto wyst\u0119puj\u0105 opady deszczu, warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na fungicydy szybko pobierane przez ro\u015blin\u0119, dobrze w niej przemieszczane, co pozwoli w pe\u0142ni wykorzysta\u0107 ich aktywno\u015b\u0107 grzybob\u00f3jcz\u0105. Obecnie najskuteczniejsze fungicydy, jednocze\u015bnie zapobiegaj\u0105ce uodparnianiu si\u0119 patogen\u00f3w na fungicydy, zawieraj\u0105 po 2-3 r\u00f3\u017cne substancje aktywne. W zwalczania chor\u00f3b li\u015bci zb\u00f3\u017c, bardzo wysok\u0105 skuteczno\u015bci\u0105, o d\u0142ugim okresie dzia\u0142ania, odznaczaj\u0105 si\u0119 substancje z grupy karboksyamid\u00f3w, nazywanej te\u017c SDHI, oraz ich mieszaniny z triazolami.<\/p>\n

Na zbo\u017cach jarych, kt\u00f3rych wschody znacznie si\u0119 przed\u0142u\u017cy\u0142y, ocieplenie sprawi\u0142o intensywny ich rozw\u00f3j. Obserwujemy na nich zbrunatnienia na p\u0119dach, \u015bwiadcz\u0105ce o pora\u017ceniu przez grzyby rodzaju Fusarium<\/em>. Na li\u015bciach jeszcze \u017cadnych chor\u00f3b nie wida\u0107. Je\u015bli nie uprawiamy zb\u00f3\u017c jarych po zbo\u017cach, to raczej nie b\u0119dziemy musieli wykona\u0107 zabiegu T1. A wi\u0119c na grzyb\u00f3wk\u0119 w zbo\u017cach jarych mamy jeszcze czas.<\/p>\n

Dr hab. in\u017c. Grzegorz Lema\u0144czyk<\/strong>, prof. uczelni (mat. fotograficzne \u2013 w\u0142asne)<\/i><\/p>\n<\/div>