Pod takim tytu\u0142em odby\u0142a si\u0119 6 lipca br. w Centrum Transferu Wiedzy i Innowacji im. Leona Janty-Po\u0142czy\u0144skiego w Kujawsko-Pomorskim O\u015brodku Doradztwa Rolniczego w Minikowie debata, kt\u00f3r\u0105 poprowadzi\u0142a Lucyna Tala\u015bka-Klich \u2013 Zast\u0119pca Redaktora Naczelnego \u201eGazety Pomorskiej\u201d, Redaktor Naczelna og\u00f3lnopolskiego magazynu \u201eStrefa AGRO\u201d. Debata by\u0142\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 dwudniowego wydarzenia obejmuj\u0105cego Mi\u0119dzynarodowe Targi Rolno-Przemys\u0142owe AGRO-TECH, Kujawsko-Pomorskie Dni Pola i Regionaln\u0105 Kujawsko-Pomorsk\u0105 Wystaw\u0119 Zwierz\u0105t Hodowlanych.<\/p>\n
W debacie udzia\u0142 wzi\u0119li zaproszeni go\u015bcie: dr Czes\u0142aw Siekierski \u2013 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi; prof. dr hab. in\u017c. Anna Wenda-Piesik \u2013 Dziekan Wydzia\u0142u Rolnictwa i Biotechnologii Politechniki Bydgoskiej; Jan Szopi\u0144ski \u2013 Zast\u0119pca Dyrektora Generalnego Krajowego O\u015brodka Wsparcia Rolnictwa; Juliusz M\u0142odecki \u2013 Prezes Krajowego Zrzeszenia Producent\u00f3w Rzepaku i Ro\u015blin Bia\u0142kowych, rolnik; Andrzej Chmielecki \u2013 Wiceprezes Zarz\u0105du SGB-Bank SA; Aleksandra Piotrowska \u2013 Prezes Zarz\u0105du ZIP AGRO Sp. z o.o. oraz Miros\u0142aw Spochacz \u2013 Kierownik Powiatowego Zespo\u0142u Doradztwa Rolniczego w \u017bninie, doradca rolniczy w Kujawsko-Pomorskim O\u015brodku Doradztwa Rolniczego w Minikowie.<\/p>\n
Przebieg debaty \u015bledzili rolnicy, przedsi\u0119biorcy rolni, doradcy rolniczy, w\u0142a\u015bciciele i przedstawiciele firm oraz r\u00f3\u017cnych instytucji zwi\u0105zanych z rolnictwem.<\/p>\n
Debata by\u0142a podzielona na dwie cz\u0119\u015bci: g\u0142\u00f3wn\u0105 i dyskusj\u0119. W pierwszej dominowa\u0142y nast\u0119puj\u0105ce zagadnienia: retrospektywne spojrzenie na 20 lat cz\u0142onkostwa Polski w UE \u2013 co zyskali lub stracili polscy rolnicy z powodu akcesji, innowacje w rolnictwie, Zielony \u0141ad i Niebieski \u0141ad. Natomiast w dyskusji poruszono m.in. problemy zwi\u0105zane z Zielonym \u0141adem w kontek\u015bcie wsp\u00f3\u0142pracy handlowej z pa\u0144stwami MERCOSUR i Ukrain\u0105, infrastruktur\u0105 portow\u0105 a eksportem polskich p\u0142od\u00f3w rolnych \u2013 zw\u0142aszcza zb\u00f3\u017c, opodatkowaniem sieci handlowych, tanimi kredytami inwestycyjnymi w kontek\u015bcie np. powstawania biogazowni rolniczych, brakiem przy\u0142\u0105czy do sieci energetycznych w aspekcie fotowoltaiki.<\/p>\n
W swoim wyst\u0105pieniu, Minister Czes\u0142aw Siekierski podkre\u015bli\u0142 wielk\u0105 rol\u0119 i determinacj\u0119 Polak\u00f3w w d\u0105\u017ceniu do przyst\u0105pienia do UE, cho\u0107 obawiano si\u0119, \u017ce rolnictwo polskie b\u0119dzie du\u017cym obci\u0105\u017ceniem, co jednak okaza\u0142o si\u0119 p\u0142onne za co nale\u017cy si\u0119 rolnikom wielkie podzi\u0119kowanie. Minister wspomnia\u0142 te\u017c o wielkiej roli \u00f3wczesnego Papie\u017ca Jana Paw\u0142a II zach\u0119caj\u0105cego Polak\u00f3w \u2013 w tym rolnik\u00f3w, do wst\u0105pienia do Unii Europejskiej. Zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119, \u017ce przed 30 laty Wsp\u00f3lna Polityka Rolna stanowi\u0142a 75% bud\u017cetu Unii, aktualnie tylko 32-33%. Obecnie w Polsce z\u0142o\u017cono 450 tys. wniosk\u00f3w o p\u0142atno\u015bci z tytu\u0142u stosowania ekoschemat\u00f3w, a wojew\u00f3dztwo kujawsko-pomorskie zalicza si\u0119 do wiod\u0105cych w tym zakresie. W Polsce wzros\u0142a liczba gospodarstw wi\u0119kszych, towarowych, rynkowych, kt\u00f3re dzia\u0142aj\u0105c musz\u0105 wype\u0142nia\u0107 standardy i s\u0105 bardzo podatne na sytuacj\u0119 na rynku, poniewa\u017c funkcjonuj\u0105 jak przedsi\u0119biorstwa. Gospodarstwo ma\u0142e, socjalne mo\u017ce upada\u0107 przez dwa pokolenia, a gospodarstwo rynkowe jest podatne na sytuacj\u0119 rynkow\u0105. Minister oceni\u0142 negatywnie zjawisko przechwytywania najlepszych pracownik\u00f3w uczelni i instytut\u00f3w przez wielkie korporacje oferuj\u0105ce znacznie lepsze p\u0142ace. Jednak mimo tego post\u0119p w gospodarstwach rolniczych jest wyj\u0105tkowo du\u017cy, cho\u0107 brakuje rolnikom konsolidacji \u2013 trwa\u0142ego zwi\u0105zania rolnictwa z przetw\u00f3rstwem. Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 polska sp\u00f3\u0142dzielczo\u015b\u0107 mleczarska, gdzie konkurencja wzgl\u0119dem siebie powoduje, \u017ce przegrywa ona z sieciami handlowymi. Rolnik w \u0142a\u0144cuchu \u201eod pola do sto\u0142u\u201d jest najs\u0142abszym ogniwem, nie maj\u0105c wp\u0142ywu na ceny \u015brodk\u00f3w produkcji i sprzeda\u017c, co implikuje potrzeb\u0119 organizowania si\u0119 rolnik\u00f3w pod wzgl\u0119dem ekonomicznym.<\/p>\n
Uczestnicy debaty podkre\u015blali, \u017ce Polska i polskie rolnictwo wykorzystali swoj\u0105 szans\u0119 rozwojow\u0105 doganiaj\u0105c rolnictwo zachodnie, maj\u0105c te same \u015bwiatowe technologie, b\u0119d\u0105c w niekt\u00f3rych obszarach w czo\u0142\u00f3wce z innymi pa\u0144stwami, na co zwr\u00f3ci\u0142a uwag\u0119 Anna Wenda-Piesik. Na rachunkach bankowych wida\u0107, \u017ce polski rolnik odni\u00f3s\u0142 sukces w d\u0142u\u017cszej perspektywie, podkre\u015bli\u0142 Andrzej Chmielecki. Natomiast Jan Szopi\u0144ski nadmieni\u0142, \u017ce w ci\u0105gu 20 lat cz\u0142onkostwa Polski w UE eksport p\u0142od\u00f3w rolnych wyni\u00f3s\u0142 prawie 50 mld z\u0142, czyli 10 razy wi\u0119cej ni\u017c przed akcesj\u0105, co jest namacalnym dowodem rozwoju polskiego rolnictwa. Polski eksport rolny w 80% jest skierowany do kraj\u00f3w UE. Ogromne transfery finansowe, kt\u00f3re sp\u0142yn\u0119\u0142y na polsk\u0105 wie\u015b zmieni\u0142y infrastruktur\u0119 i obszary wiejskie oraz konkretne gospodarstwa. Jednak istotne jest, aby rolnicy mieli swoich dobrych przedstawicieli, kompromisowych, potrafi\u0105cych znale\u017a\u0107 rozwi\u0105zania i zwolennik\u00f3w dla nich, o czym wspomnia\u0142 Juliusz M\u0142odecki. Rolnicy nie boj\u0105 si\u0119 wyzwa\u0144, nie przestraszyli si\u0119 UE i innowacyjnych program\u00f3w na co zwr\u00f3ci\u0142a uwag\u0119 Aleksandra Piotrowska, jednocze\u015bnie wskazuj\u0105c, \u017ce jej firma jest te\u017c beneficjentem funduszy unijnych. To, i\u017c polskie rolnictwo tak pi\u0119knie wygl\u0105da jest zas\u0142ug\u0105 ludzi i ich pracy. Pocz\u0105tki w zdobywaniu funduszy nie by\u0142y \u0142atwe, gdy\u017c tylko niewielu doradc\u00f3w, kt\u00f3rzy sami jeszcze si\u0119 uczyli, by\u0142o w stanie instruowa\u0107 rolnik\u00f3w, jak wype\u0142nia\u0107 wnioski, podkre\u015bli\u0142 Miros\u0142aw Spochacz.<\/p>\n
Niepok\u00f3j w\u015br\u00f3d rolnik\u00f3w i nie tylko w\u015br\u00f3d nich mo\u017ce wzbudza\u0107 jedna z zasad Niebieskiego \u0141adu \u2013 ceny musz\u0105 uwzgl\u0119dnia\u0107 d\u0142ugoterminowe bezpiecze\u0144stwo wodne, uwzgl\u0119dniaj\u0105c zasad\u0119 -zanieczyszczaj\u0105cy p\u0142aci, na co zwr\u00f3ci\u0142a uwag\u0119 Lucyna Tala\u015bka-Klich. W tej sprawie jest prowadzony z rolnikami dialog, te\u017c w kontek\u015bcie gospodarki wodnej, techniki genomowej i technik hodowlanych maj\u0105cych na celu wytworzenie ro\u015blin odpornych na susz\u0119, ale nie b\u0119d\u0105cych organizmami GM. Natomiast Zielony \u0141ad musi by\u0107 wprowadzany pewnymi cz\u0119\u015bciami, przy czym obowi\u0105zek ma by\u0107 zast\u0105piony p\u0142atnymi zach\u0119tami \u2013 stwierdzi\u0142 Minister.<\/p>\n
Obecnie KOWR dysponuje 1,3 mln ha ziemi, przy czym wydzier\u017cawia ponad 1 mln ha. W programie O\u015brodka nie przewiduje si\u0119 zalewania czegokolwiek, jednak Minister zapewni\u0142, \u017ce nic nie b\u0119dzie czynione bez zgody i wiedzy rolnik\u00f3w, bez wzgl\u0119du na to jaka to b\u0119dzie ziemia, a za ewentualne dzia\u0142ania w tym zakresie w\u0142a\u015bciciele otrzymaj\u0105 \u015brodki pieni\u0119\u017cne. W kontek\u015bcie przewidywanych posuni\u0119\u0107 rz\u0105du, aby grunty w pobli\u017cu du\u017cych i \u015brednich miast b\u0119d\u0105ce w\u0142asno\u015bci\u0105 KOWR mog\u0142y by\u0107 przeznaczone pod budownictwo mieszkaniowe, Minister wyja\u015bni\u0142, \u017ce KOWR posiada pewn\u0105 wy\u0142\u0105czon\u0105 powierzchni\u0119 kraju pod budownictwo mieszkaniowe.<\/p>\n
W dyskusji wskazano na pewn\u0105 hipokryzj\u0119 w kontek\u015bcie Zielonego i Niebieskiego \u0141adu \u2013 konieczno\u015bci zielonej produkcji, a otwarto\u015bci na porozumienia handlowe np. umowy z MERCOSUR. Chiny, USA oraz Indie s\u0105 odpowiedzialne za ponad po\u0142ow\u0119 \u015bwiatowej emisji gaz\u00f3w cieplarnianych. W tym kontek\u015bcie wa\u017cna jest rozbudowa infrastruktury umo\u017cliwiaj\u0105cej eksport towar\u00f3w rolno-spo\u017cywczych z Polski, by\u0107 mo\u017ce z wykorzystaniem potencja\u0142u Ukrainy. Polacy mogliby na tym zarabia\u0107, zw\u0142aszcza, \u017ce zbo\u017ca jest w naszym kraju du\u017co, na co zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 Jan Ka\u017amierczak, prezes Og\u00f3lnopolskiego Stowarzyszenia Obrony Praw Rolnik\u00f3w, Producent\u00f3w i Przetw\u00f3rc\u00f3w Rolnych, rolnik i przedsi\u0119biorca rolny.<\/p>\n
W odpowiedzi Minister stwierdzi\u0142, \u017ce jeste\u015bmy skazani na wsp\u00f3\u0142prac\u0119, konkurencj\u0119 i rywalizacj\u0119 z Ukrain\u0105 tak\u017ce w kontek\u015bcie eksportu towar\u00f3w z tego kraju, ale konieczny jest rachunek korzy\u015bci i strat, zw\u0142aszcza \u017ce to UE odpowiada ze eksport i import towar\u00f3w, us\u0142ug i surowc\u00f3w, a nie jej poszczeg\u00f3lni cz\u0142onkowie, a handel prowadzony jest w obie strony. Tymczasem strona ukrai\u0144ska argumentuje, \u017ce eksportuj\u0105c p\u0142ody rolne do UE, \u201ewypycha\u201d import z pa\u0144stw MERCOSUR. Natomiast UE utrzymuj\u0105c relacje handlowe otwiera sw\u00f3j rynek na surowce rolne, kt\u00f3re cz\u0119sto nie spe\u0142niaj\u0105 standard\u00f3w europejskich, co wywo\u0142uje sprzeciw rolnik\u00f3w.<\/p>\n
W kwestii zr\u00f3wnania wieku przej\u015bcia na emerytur\u0119 mi\u0119dzy kobietami i m\u0119\u017cczyznami Pan Minister podkre\u015bli\u0142, \u017ce czas pracy rolnika, to popularnie \u201e\u015bwi\u0105tek, pi\u0105tek i niedziela\u201d. Policzenie godzin pracy sprawi\u0142oby, \u017ce wiek emerytalny osi\u0105ga\u0142by rolnik maj\u0105cy znacznie poni\u017cej 60 roku \u017cycia. Odno\u015bnie do zarobk\u00f3w i przejmowania gospodarstw przez kreatywnych m\u0142odych rolnik\u00f3w, Minister przytoczy\u0142 pewn\u0105 histori\u0119 znanego mu rolnika posiadaj\u0105cego du\u017cy area\u0142, lecz jego ewentualni nast\u0119pcy nie s\u0105 zainteresowani przej\u0119ciem maj\u0105tku, wi\u0119c pewnie \u00f3w rolnik maj\u0105tek wydzier\u017cawi, odda komu\u015b w zarz\u0105dzanie, zatrudni robotnik\u00f3w rolnych.<\/p>\n
Izby Rolnicze sprawdzi\u0142y si\u0119 jako forma samorz\u0105du \u2013 stwierdzi\u0142 Minister w odpowiedzi na zarzut jednego z dyskutant\u00f3w o zbyt ma\u0142e ich kompetencje. S\u0105 istotnymi podmiotami, z kt\u00f3rymi prowadzone s\u0105 konsultacje ws. ustawodawstwa. Z\u0142o\u017cy\u0142y 350 uwag do Zielonego \u0141adu. Jednak nie powinny przejmowa\u0107 obowi\u0105zk\u00f3w administracyjnych, bo strac\u0105 funkcj\u0119 samorz\u0105dowo-reprezentacyjn\u0105. Jednocze\u015bnie nie s\u0105 od protest\u00f3w, od kt\u00f3rych s\u0105 zwi\u0105zki zawodowe.<\/p>\n
W dyskusji podniesiona zosta\u0142a te\u017c sprawa bioasekuracji, a zw\u0142aszcza zmniejszenia jej wymog\u00f3w w ma\u0142ych gospodarstwach, co doprowadzi\u0142o do zwi\u0119kszania si\u0119 liczby gospodarstw utrzymuj\u0105cych od 1 do 10 \u015bwi\u0144, a ASF w\u0142a\u015bnie tam wyst\u0119puje, przy czym do zmniejsze\u0144 obsady \u015bwi\u0144 dochodzi w \u015brednich gospodarstwach \u2013 stwierdzi\u0142 Ryszard Kierzek, Prezes Kujawsko-Pomorskiej Izby Rolniczej i rolnik, producent trzody chlewnej. Problem poruszono w kontek\u015bcie zbli\u017caj\u0105cego si\u0119 ASF do wojew\u00f3dztwa kujawsko-pomorskiego, kt\u00f3re jako ostatnie zosta\u0142o zaatakowane przez t\u0119 chorob\u0119 \u015bwi\u0144, co zauwa\u017cy\u0142a prowadz\u0105ca debat\u0119.<\/p>\n
Bioasekuracj\u0119 musi op\u0142aca\u0107 pa\u0144stwo, stwierdzi\u0142 Minister. Z formy pomocy skorzysta\u0142o niewiele os\u00f3b. Zwykle jest tak, \u017ce rezygnacja z chowu sprawia, \u017ce powr\u00f3t jest trudny. W kraju pog\u0142owie \u015bwi\u0144 jest niewielkie \u2013 8,5 mln sztuk, a wcze\u015bniej wynosi\u0142o ponad 20 mln i w\u00f3wczas nie wyst\u0119powa\u0142 problem zagospodarowania zbo\u017ca. Problemem s\u0105 natomiast dziki, a zw\u0142aszcza ich du\u017ca liczba. Sprzyja im m.in. uprawa kukurydzy, brak r\u00f3wnowagi w populacji tych zwierz\u0105t, co dotyczy te\u017c wilk\u00f3w. Ponadto pojawiaj\u0105 si\u0119 nied\u017awiedzie, du\u017co szk\u00f3d w rybo\u0142\u00f3wstwie sprawiaj\u0105 ptaki.<\/p>\n
W dyskusji nawi\u0105zano tak\u017ce do niedoinwestowanej infrastruktury portowej, na co zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 Eugeniusz Taraska, prezes PW lechpol\u00ae z Szubina. Wed\u0142ug pana Ministra obecnie zdolno\u015b\u0107 eksportowa z polskich port\u00f3w wynosi w ci\u0105gu roku ok. 10 mln t, tymczasem Ukrainy \u2013 7-8 mln t miesi\u0119cznie. Polska eksportuje 12-13 mln t, w tym drog\u0105 morsk\u0105 \u2013 ok. 9 mln t. Pan Minister podzi\u0119kowa\u0142 za propozycj\u0119 do szerszej dyskusji, kt\u00f3r\u0105 ch\u0119tnie podejmie, poniewa\u017c dyskutant przygotowa\u0142 8 postulat\u00f3w odno\u015bnie poprawy eksportu drog\u0105 morsk\u0105.<\/p>\n
W kontek\u015bcie sieci handlowych tak\u017ce du\u017ce mleczarnie maj\u0105 problemy, na co zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 Grzegorz Chmielewski z Kujawsko-Pomorskiego Zwi\u0105zku Hodowc\u00f3w Byd\u0142a. Dyskutant sugerowa\u0142 wprowadzenie opodatkowania sieci handlowych, aby zysk pozosta\u0142 w Polsce. Minister odpowiedzia\u0142, \u017ce sieci funkcjonuj\u0105 wed\u0142ug zasad og\u00f3lnoeuropejskich, og\u00f3lno\u015bwiatowych i po prostu nie mo\u017cna na nie \u201ena\u0142o\u017cy\u0107\u201d podatku.<\/p>\n
Podniesiono te\u017c problem terminu wprowadzenia tanich kredyt\u00f3w inwestycyjnych, np. do budowy biogazowni rolniczych, jako jednej z najlepszych form zagospodarowania odchod\u00f3w, produkcji biogazu, biometanu, energii. Budowa biogazowni powinna dotyczy\u0107 gospodarstw z wysok\u0105 produkcj\u0105, bez \u017cadnych wymog\u00f3w \u015brodowiskowych, kt\u00f3re wywo\u0142uj\u0105 du\u017co niepokoju, ale nie s\u0105 uci\u0105\u017cliwe \u2013 powiedzia\u0142 Minister. Obecnie trwaj\u0105 prace nad kredytami skonsolidowanymi, poniewa\u017c wiele gospodarstw stoi na kraw\u0119dzi bankructwa. Na bie\u017c\u0105co powinien by\u0107 dost\u0119pny kredyt 2%, p\u0142ynno\u015bciowy. Rz\u0105d asygnuje kolejne kwoty, kredyty mog\u0142yby ratowa\u0107 trudn\u0105 sytuacj\u0119 w rolnictwie.<\/p>\n
Jeden z go\u015bci zauwa\u017cy\u0142, \u017ce na s\u0142abych glebach rolnicy mogliby mie\u0107 jaki\u015b doch\u00f3d z fotowoltaiki, ale nie ma przy\u0142\u0105czy do sieci energetycznych.<\/p>\n
Ze wzgl\u0119du na to, \u017ce czas debaty ko\u0144czy\u0142 si\u0119, mimo wielu jeszcze spraw, kt\u00f3re pozosta\u0142y cho\u0107by do zasygnalizowania, spotkanie zosta\u0142o zamkni\u0119te przez prowadz\u0105c\u0105 podzi\u0119kowaniami skierowanymi do go\u015bci i uczestnik\u00f3w.<\/p>\n\n\t\t